Depresja u osoby współuzależnionej – czym jest współuzależnienie i jak wpływa na zdrowie psychiczne?
W gabinecie coraz częściej spotykam osoby, które mówią: „To on ma problem, ja tylko próbuję jakoś to wszystko ogarnąć”. A jednak to właśnie osoba współuzależniona nierzadko doświadcza głębokiego wyczerpania, poczucia pustki, a czasem także objawów depresyjnych.
Życie w bliskiej relacji z kimś, kto nadużywa alkoholu, zmaga się z innym nałogiem lub funkcjonuje w sposób destrukcyjny, ma ogromny wpływ na zdrowie psychiczne. I często jest to wpływ niedostrzegany – zarówno przez otoczenie, jak i przez samą osobę współuzależnioną.
Czym jest współuzależnienie?
Współuzależnienie to złożony proces psychologiczny, który rozwija się u osób żyjących w bliskiej relacji z kimś uzależnionym – partnerem, rodzicem, dorosłym dzieckiem czy innym członkiem rodziny.
Nie jest to „słabość charakteru” ani świadomy wybór. To sposób przystosowania się do trudnej sytuacji, w której codzienność staje się nieprzewidywalna, pełna napięcia, lęku i chaosu.
Osoba współuzależniona uczy się funkcjonować w warunkach permanentnego stresu. Z czasem zaczyna korzystać z niekorzystnych, choć początkowo chroniących, mechanizmów adaptacyjnych. I właśnie te mechanizmy mogą stać się źródłem cierpienia.
Osoba współuzależniona a osoba uzależniona – dynamika relacji
W relacji z osobą uzależnioną bardzo łatwo uwikłać się w układ, w którym całe życie zaczyna krążyć wokół jednego problemu.
Osoba współuzależniona zaczyna koncentrować swoją uwagę na zachowaniach osoby uzależnionej: kontroluje, sprawdza, przewiduje, ratuje, tłumaczy, usprawiedliwia. Często robi to z miłości, z lęku, z poczucia odpowiedzialności.
Tymczasem taka relacja stopniowo przybiera toksyczny, destrukcyjny charakter. Granice zacierają się. Własne potrzeby schodzą na dalszy plan. Pojawia się zaprzeczanie – zarówno skali problemu, jak i własnemu zmęczeniu.
I właśnie wtedy osoba współuzależniona zaczyna zaniedbywać siebie.
Objawy współuzależnienia – na co zwrócić uwagę?
Objawy współuzależnienia nie zawsze są oczywiste. Często mają charakter emocjonalny i psychologiczny, a nie „spektakularny”.
Do najczęściej spotykanych należą:
- przewlekły lęk i napięcie,
- wstyd i poczucie winy,
- nadmierna koncentracja na innych,
- trudność w rozpoznawaniu swoich potrzeb,
- obniżona samoocena i niskie poczucie własnej wartości,
- poczucie bezradności i braku wpływu.
Osoba współuzależniona często funkcjonuje w trybie ciągłej gotowości. To ogromny koszt emocjonalny, który z czasem może prowadzić do poważniejszych konsekwencji.
Depresja u osoby współuzależnionej – jak się rozwija?
Depresja u osoby współuzależnionej rzadko pojawia się nagle. Zwykle jest efektem długotrwałego współuzależnienia, życia w chronicznym stresie i ciągłego tłumienia własnych emocji.
Ciało i psychika w końcu zaczynają protestować. Pojawia się:
- poczucie pustki,
- utrata sensu,
- spadek energii,
- trudności z koncentracją,
- wycofanie z relacji i aktywności.
Współuzależnienie może prowadzić do zaburzeń adaptacyjnych, epizodów depresyjnych, a czasem także do problemów takich jak zaburzenia odżywiania. Nie są to „wymysły” ani przesada. To realna reakcja psychiki na wieloletnie przeciążenie.
Współuzależnienie a różne formy uzależnienia
Choć najczęściej mówi się o relacji z alkoholikiem i o uzależnieniu alkoholowym, warto pamiętać, że współuzależnienie dotyczy także innych sytuacji.
Może rozwijać się w relacji z osobą nadużywającą substancji, zmagającą się z hazardem czy innym nałogiem. Mechanizm pozostaje podobny – życie w ciągłym napięciu, próba kontroli i adaptacja do nieprzewidywalnych zachowań uzależnionego.
Każde takie uzależnienie wpływa na cały system rodzinny i relacyjny.
Czy terapia może pomóc osobie współuzależnionej?
Tak. Terapia i psychoterapia osoby współuzależnionej są często kluczowym krokiem w odzyskiwaniu kontaktu z samą sobą.
Ważne jest to, że terapia osoby współuzależnionej nie wymaga, aby osoba uzależniona podjęła leczenie. To osobna droga.
W gabinecie pracuję nad:
- rozpoznawaniem destrukcyjnych mechanizmów,
- odbudową poczucia własnej wartości,
- nauką stawiania granic,
- odzyskiwaniem wpływu na własne życie.
Psychoterapia nie polega na ocenianiu ani dawaniu gotowych rad. To proces rozumienia – siebie, relacji, historii i emocji.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Jeśli masz poczucie, że:
- żyjesz w ciągłym napięciu,
- czujesz się emocjonalnie wyczerpana lub wyczerpany,
- doświadczasz objawów depresyjnych,
- tracisz kontakt z własnymi potrzebami,
to jest dobry moment, by poszukać wsparcia. Podjęcie terapii nie jest porażką. Jest aktem troski o siebie i swoje zdrowie psychiczne.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy współuzależnienie jest tym samym co uzależnienie?
Nie. Współuzależnienie dotyczy relacji z osobą uzależnioną, a nie samego nałogu.
Czy każda osoba współuzależniona ma depresję?
Nie, ale długotrwałe współuzależnienie znacząco zwiększa ryzyko jej rozwoju.
Czy terapia osoby uzależnionej wystarczy?
Nie zawsze. Każdy członek relacji potrzebuje własnej przestrzeni do pracy.
Czy współuzależnienie dotyczy tylko dorosłych?
Najczęściej diagnozuje się je u osób dorosłych, ale jego korzenie często sięgają dzieciństwa.
Jeśli myślisz o wsparciu
Jeśli rozpoznajesz siebie w tym opisie i chcesz przyjrzeć się swojej sytuacji w bezpiecznej, profesjonalnej relacji terapeutycznej, zapraszam do kontaktu.
📞 782 329 627
🌐 ZnanyLekarz – Justyna Nowak, Kraków
Pracuję w nurcie psychodynamicznym stacjonarnie w Krakowie oraz online.